ust-sag

BESYO nedir?

BESYO; Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu’nun kısaltmasıdır ve genelde bu isimle anılır. Yüksekokul ibaresinin kullanılmasına rağmen bu bölümler 4 yıllık lisans eğitimi vermektedirler. Toplum içinde her ne kadar “Spor Akademisi” olarak anılsa da aslı bu değildir. Çünkü maalesef ülkemizde Spor Akademisi bulunmamaktadır. Bu nedenle bu terim çok yanlıştır ve hiçbir bilimsel alanda kullanılmaz. BESYO; Türkçede Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, İngilizce de ise, Physical Education and Sport Department olarak kullanılır.

BESYO ‘lara girebilmek için YGS sınavına mı girmem gerekiyor?

Evet. YGS sınavından belirtilen puan barajını aşmış olmanız gerekmektedir. Liseden normal ve spor alan çıkışlı olanlarda bu puan barajı değişiklik göstermektedir. (Puan Barajları)

Puan Barajları Nelerdir? Günün şartlarına göre her BESYO kendi puan barajını uygulama hakkına sahiptir. Genelde standart bir puan barajı kullanılır. Bu baraj, spor alan mezunları için 160.000, diğer alan mezunları için 185.000 dir. En yüksek YGS puanları dikkate alınır. Bu puanlar baraj olduğundan size yetenek sınavlarında ek puanlar getirmesini istiyorsanız YGS puanlarınızın daha yüksek olması gerekir.

BESYO ‘da okumak için hangi sınavlardan geçmeliyim? BESYO, Güzel Sanatlar vb. okullara öğrenci alırken yapılan sınavlara Özel Yetenek Sınavı adı verilir. Daha önce söylediğimiz gibi ilk olarak gerekli YGS puanını almanız gerekmektedir. Daha sonra her üniversitenin kendi imkânlarına ve kararlarına göre düzenlediği sınav programlarına katılmanız gerekir. Bu tür sınavlar genelde sürat, çabukluk, reaksiyon, koordinasyon, kuvvet vb. kıstaslara göre planlanmaktadır. Bu nedenle sınava girerken vücut olarak buna hazır olmanız gerekir. Son dönemlerde yapılan bazı yeni uygulamalar ile tek sınav programları uygulanmaya başlanmıştır, bunlar genelde koordinasyon testi olarak uygulanır. (Bkz. Sınav içeriği) Her üniversitenin sınavı farklı tarihlerde yapılmaktadır, bazen aynı tarihlere rastlayan özel yetenek sınavları ile karşılaşabilirsiniz. Sınav uygulamaları her yıl Temmuz-Ekim tarihleri arasında gerçekleşir.

Her aday, ÖYSP(Özel Yetenek Sınav Puanı), ÖYSP Standart Puanı (ÖYSP ’nin özel bir formülle hesaplanarak ortaya çıkan puan-YGS Kitapçığında belirtilen), AOBP (Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanı), YGS-P (YGS Puanı), formülle hesaplanmasıyla genel sınav puanı alır ve en iyiden, en kötüye doğru sıralama yapılır. Belirtilen kontenjan dâhilinde olanlar bölümlere yerleştirilir. (Formül, YGS Kitapçığında ve ilgili yetenek sınav kitapçığında belirtilir).

Özel Yetenek Sınav İçeriği Nasıl Olmaktadır?

Bu çok geniş kapsamlı bir konudur ve her Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu’nda farklılıklar gösterebilmektedir.

Özel Yetenek Sınavına başvuru hakkı kazanan aday, ilgili BESYO ’ya sınav başvurusunu yapar.

Sınav başvuru tarihleri ve koşulları genellikle ilgili üniversitenin resmi web sitesinde Mayıs-Haziran-Temmuz aylarında açıklanır. (Bkz. BESYO Siteleri )

BESYO ‘larda eğitimi verilen bölümlere göre tercihlerini yapan öğrenciler (Bkz. Eğitim Verilen Bölümler), sınav programına göre ilgili sınavlara tabi tutulurlar. Bu sınavlar tercih edilen bölümlere göre farklılık gösterdiği gibi, her bölüm için aynı sınav sistemi de uygulanabilmektedir.

Sınav sonucunda alınan puan, YÖK’ten gelen formüllere göre bilgisayar ortamında hesaplanır, daha sonra asıl ve yedek liste olarak ilan edilir. Sıralama en iyi puandan en kötü puana göre yapıldığından genel listede ilk sıralarda olan adaylar ilgili bölüme yerleştirilmiş demektir. Fakat dikkat edilmesi gereken bir husus vardır ki o da bazı BESYO ’larda yapılan tercih sıralamasının önemli olduğudur. Bu tür uygulamalarda puanınız çok iyi olduğu halde istediğiniz bölüme yerleşemeyebilirsiniz. Son yıllarda uygulanan sınav sistemlerinde adaylar haksızlık yapıldığını savunmaktadır. Bunun nedeni YÖK’ten gelen formül sistemine göre YGS puanının çok önem kazanmış olmasıdır. Yani siz ne kadar iyi sporcu olursanız olun, YGS den aldığınız puan düşükse ilgili yetenek sınavında başarılı olamayabilirsiniz. Bu durum, sporcu geçmişi olmayan adayların yüksek YGS puanlarıyla bu sınavlara başvurarak kazanmalarını sağlamaktadır. Bu konu son yıllarda sürekli tartışılan bir konudur ve henüz bir çözüme bağlanmamıştır.

Uygulanan sınav içeriklerine gelince; genel yetenek sınavlarında, koşu, branş, esneklik, dayanıklılık ve koordinasyon ana dallarında sınav sistemi uygulanmaktadır. Bu dalların içeriğini ilgili BESYO Yönetimi belirlemektedir. Bu nedenle adaylar her ilde farklı sınav programlarıyla karşılaşabilmektedirler, bunun için birkaç yerde sınava girecek adayların bu duruma çok hazırlıklı olması ve buna uygun antrenman programlarında çalışmalarını yürütmesi gerekmektedir. Ülkemizde, BESYO, Spor Bilimleri Yüksekokulu ve Fakültelere bağlı Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği bölümleri olmak üzere toplam 47 ilde okul yer almaktadır. Bu 47 farklı sınav uygulaması demek değildir, genelde bazı BESYO ’lar aynı sınav programını uygulayabilmektedir.

Koşu: 30, 400, 800, 1500, 2400 metre vb. uzunluklarda koşu sınavlarıdır. Bayanlarda ve erkeklerde farklılık göstermektedir. Bazen eleme için yapılacağı gibi, bazen de puan için uygulanabilmektedir. Uzun süreli ön hazırlık gerektiren sınav türüdür.

Branş: Okulların eğitimlerini verdikleri ve bünyelerinde eğitmenlerini barındırdıkları branş sınavlarıdır. Her BESYO ‘da farklılık göstermektedir. Genel anlamda takım ve bireysel spor branşlarında uygulanır. Her branş sınavında sizden istenen hareketleri sergilersiniz, başarınıza göre ilgili sınav gözetmeninden puan alırsınız.

Esneklik: Son zamanlarda çok az BESYO ‘da uygulanmaktadır. Fakat sporun anlamı bakımından çok gerekli bir sınav türüdür. Burada alacağınız başarı hem antrenman düzeyinizin hem de genetik yatkınlığınızın ortaya çıkmasında önem arz etmektedir.

Dayanıklılık: Farklı sınav türlerinde uygulanabilmektedir. Genelde adayların konsantrasyonlarını ve eforlarını test etmek için uygulanır. Bu sınav türüne en uygun örnek; Shutter Run (Mekik) koşusudur. (Farklı türlerde de uygulanabilmektedir. İlgili Özel Yetenek Sınav Kitapçıklarında açıklamalı olarak anlatılmaktadır.)

Koordinasyon: Hemen hemen her sınav programında karşılaşılan bir türdür. Adayın, sürat, çabukluk, denge, dikkat, motivasyon kriterlerinin ölçüldüğü sınav türüdür. Engellerle zorlaştırılmış çeşitli istasyonlarla belirlenmiş parkuru en kısa sürede tamamlamanız gerekmektedir. Her okulda farklı istasyon ve sürelerde uygulanmaktadır. Standart bir uygulama yoktur. İlgili Özel Yetenek Sınav Kitapçıklarında açıklamalı olarak yer almaktadır. Genel ağırlık bu türlerde olmaktadır. Bunların yanında bölümler arası farklılıklar göstermektedir.

Bu sınavlara nasıl hazırlanabilirim? Ülkemizde 44 farklı ilde sınav yapıldığından adayların önceden girecekleri sınavlara tam olarak hazırlanması gerekecektir. Bazı sınavlara 1 aylık hazırlık dönemi yeterli iken, bazı sınavlara ise, 4–5 aylık hazırlık dönemleri gerekmektedir. Bunun nedeni vücudumuzun her zorluk derecesine farklı tepki vermesi ve metabolizmanızın o efor düzeyine erişmiş olması gerektiğindendir. Koşu (400, 800, 1500, 2400 metre vb.) sınavlarında adayların yüksek efor sarf etmesi gerekmektedir. Bu nedenle uzun mesafe koşulara hazırlıkla kısa mesafe (sprint) koşularına hazırlık antrenmanları süre ve içerik olarak farklılıklar gösterecektir.

Adayların hazırlık dönemine girmeden yapmaları gereken en önemli tercih hangi sınav türüne hazırlanacağıdır aynı zamanda o sınav türüne yetecek puan ve azmin kendilerinde olup olmadığını sorgulamaları gerekir. Girecekleri sınav ile ilgili daha önceki yıllardan bilgi toplamaları yararlarına olacaktır. Daha sonra hangi hazırlık kursuna gitmeliyim? Sorusu önem kazanır. Bu gerçekten de bir adayın geleceğine yön verecek bir tercihtir. Ülkemizde genelde yapılan en önemli yanlış, fiziksel yeterliliği olmadığı halde maddi kazanç göz önünde tutularak herkesin gruba dâhil edilmesidir. Burada çok büyük bir uygulama hatası vardır. Birinci hata o gencin umudunu kötüye kullanmaktır, diğeri ise, iyiler ve kötüleri (burada kastedilen antrenmanlı ve antrenmansız olanlardır) aynı antrenman programlarına dâhil etmeleridir. Bunun tek nedeni ilgili eğitmenlerin daha tam olarak antrenman yaptırabilecek düzeye erişmemiş olmasıdır. Günümüzde halen 10 yıl öncesinin sınav sistemlerine göre grup hazırlayan kurslar bile ne yazık ki vardır. Kurs araştırmasında adaylara tavsiyemiz, kurs imkânlarını göz önünde bulundurmalarıdır. Salon sınavlarına hazırlıkta mutlaka aynı sistemde hazırlanmış salonlarda hazırlık döneminizi geçirmelisiniz. Yüksek fiyatlı olan kurslar her zaman en iyilerdir mantığı çok yanlıştır. Bir de kursta eğitim alan öğrenci ve eğitmen sayılarına dikkat etmek gerekir. Unutmamalısınız ki çok iyi eğitmeni olan bir grupta 50 kişiyle antrenman yapmak yerine orta karar bir grupta 10 kişiyle antrenman yapmak çok daha verimli olacaktır. Günümüz sınav programlarında önemli olan dayanıklılık değil, vücudumuzun her türlü sınav sistemine antrenmanlı olmasıdır. Yarışmacı kişilikli olmanız size yetecektir. Gerisi ÖSS den alacağınız yüksek puanlara kalmaktadır. Puan türünüz önemli değildir.

Eğitim verilen bölümler nelerdir? BESYO bünyesinde; Antrenörlük Eğitimi, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği, Rekreasyon Eğitimi, Spor Yöneticiliği bölümleri yer almaktadır. Bazı BESYO ‘larda bu bölümlerden sadece birkaçı için eğitim verilirken, bazılarında tüm bölümlerin eğitimleri verilmektedir. Mezun olduğunuzda diplomanızda ilgili uzmanlığın adı yazılacaktır. Aşağıda yer alan tanımlar teknik tanımlar olup, içerikleri günün koşullarına göre değişiklik göstermektedir.

Antrenörlük Eğitimi: Bu bölümden mezun olan kişiler, altyapıda, gerekse performans sporunda sporcu yetiştirebilen ülkemizde spor bilimleri alanındaki araştırmalara katkıda bulunabilen, liderlik özelliğine sahip spor takımlarını veya sporcuları yönlendiren kişilerdir.

  • Spor bilimlerindeki gelişmeleri ve sporda başarının temellerini bilir
  • Spor felsefesinin ana hatlarını bilir
  • Aerobik ve Anaerobik dayanıklılık çalışmalarını uygulayabilir
  • Cimnastikte düzen alıştırmalarını ve eşli hareketleri uygulayabilir
  • Streching ve esneklik çalışmalarını uygulayabilir
  • Sportif hareketlere yönelik anatomik yapıları bilir
  • Kasların kasılması sırasındaki fonksiyonları ve meydana gelen eklem hareketlerini bilir
  • Bilgi çağı, toplumunu ve bilgisayar kullanmasını bilir
  • Türkçeyi doğru kullanmayı bilir.
  • Dünyada ve Türkiye’de futbolun tarihsel gelişimini bilir.
  • 18.19.20. yy dansı ve halk danslarını sahnede uygulayabilir.
  • İnsan davranışı hakkında bilgi sahibidir.
  • Biomekaniğin temellerini ve hareket kinetiğinin çeşitlerini bilir.
  • Motorsal özellikleri geliştirici oyun öğretimi yöntemlerini uygulayabilir.
  • Enerji sistemleri ve spor hakkında bilgi sahibidir.
  • Yeterli derecede İngilizce bilgiye sahiptirler.
  • Değişik spor dallarına ait sportif performansı mekanik kavramlar ile açıklayabilir.
  • Rekreasyon amaçlı programlar için kayıt programı yapabilir.
  • Osmanlı devlet düzeni ve M.K. paşanın Anadolu’da ulusal örgütlenme olaylarını bilir.
  • Anatomik pozisyonları ve beden kompozisyonunu antropemetrik yöntemle değerlendirme yapabilir.
  • Antrenman termolojisi ve antrenman ilkeleri hakkında bilgi sahibidir.
  • Bisikleti doğru bir şekilde kullanabilir.
  • Yüzmede temel öğretim basamaklarını bilip uygulayabilir.
  • Beslenmenin önemini bilir.
  • Spor programının özellikleri, spor alanının öğretiminde göz önünde bulunması gerekenleri bilir.
  • Tenis oyun kurallarını bilip uygulayabilir.
  • Çocukta sporsal başarı yeteneğini etkileyen öğeleri bilir.
  • Antrenör olarak bir yerde uygulamalı bir şekilde çalışabilir.
  • Güç geliştirmede antrenman özellikleri ve ilkeleri hakkında bilgi sahibidir.
  • Bilimsel araştırma ve diğer bilimsel etkinlikler hakkında bilgi sahibidir.
  • Spor sosyolojisinin tanımını, olgusunu ve kavramını bilir.
  • Liderlik ile ilgili temel kavramları uygulayabilir.
  • Sporda motorsal testlerin önemini, geçerlilik ve güvenilirliği bilir.
  • İstatistiğin temel kavramlarını bilir.
  • Açık ve kapalı spor tesis yapımı, bakımı ve ölçü standartlarını bilir.
  • Spor hekimliğinin tarihçesi, spor yaralanmalarında bilgi sahibidir.

Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği: Bu bölümden mezun olan kişiler, Spor Eğitimi, çocuk gelişimi, spor ve çocuk psikolojisi, sağlık bilgisi, anatomi, hareket bilgisi, liderlik, pedagoji vb. alanlarda eğitimler alarak okullarda Beden Eğitimi ve Spor derslerini yürüten, ilgili kurumlarda branş eğitimlerini sürdüren, gençlerimizin gelişiminde onlara kültür, spor ve insan sevgisini aşılayan bireylerdir.

Rekreasyon Eğitimi: Bu bölümden mezun olan kişiler, serbest zaman kullanımında rekreasyon programlarını her düzeyde ve çeşitli yaş gruplarına ilişkin etkinlik programlarını planlayabilen, yaratıcı, üretken, farklı yabancı dilleri kullanabilen bireylerdir.

  • Temel Duruşları yürüyüşleri, ritmi ve eşli hareketlerini uygulayabilir
  • Yeterli derecede bilgisayar kullanımını bilir
  • İletişim türlerini, kavramını ve tanımını bilirler
  • İleri derecede İngilizce konuşabilirler
  • Temel dans tekniği, Estetiği ve bunları harekete geçirebilir
  • Halk danslarını ve bunlara bağlı estetik öğeler yapabilirler
  • Spor bilimlerindeki gelişmeli ve sporda başarının temellerini bilir
  • Sahne yeteneğine sahiptirler
  • Dram sanatının tarihsel evrimini ve irdeleme yöntemlerinin öğretilmesini bilir
  • Dil-kültür-ulus ilişkisini bilir
  • Toplumsal kültür içinde tiyatronun yeri ve önemi hakkında bilgi sahibidir
  • Kitle iletişimi ve kurumları hakkında bilgi sahibidir
  • Zaman, serbest zaman ve rekreasyon kavramlarını uygulayabilir
  • Genel hareket eğitim ve dans tekniklerini bilir
  • Yürüyüş ve koşu çeşitlerini bilir
  • Yüzmede temel öğretim basamaklarını ve Türkiye’de ve Dünyada tarihsel gelişimini bilir
  • Halk sağlığını korumayla ilgili bilgi sahibidir
  • Beş duyu organını harekete geçirip uygulayabilir
  • Motor gelişim alanları ve çocuk gelişim modellerini bilir
  • Osmanlı devlet düzeni ve M.K paşanın Anadolu’da ulusal örgütlenmesini bilir
  • Enerji, iş ve güç ölçümlerini yapabilir
  • Organizmayı spora hazırlayıp uygulayabilir
  • Fiziksel uygunluğun bireysel sağlık ile ilişkisini bilir
  • Doğru nefes alma ve verme becerisini uygulatabilir
  • 0-8 yaş çocuğunda fiziksel, ruhsal, toplumsal gelişimi bilir
  • Müziğin harekete dönüştürme sanatını oyun şeklinde uygulayabilir
  • Yeterli ve dengeli beslenmenin önemini bili
  • Sporda ilk yardımın gerekliliğini bilir
  • Hayal gücünü kullanmayla beş duyu organını harekete geçirebilir
  • Değişik organizasyonlarda animasyon programı hazırlayıp uygulayabilir
  • Sporun engelliler üzerindeki etkilerini bilir
  • Uzun sürekli serbest zamanları planlayıp uygulayabilir
  • Yaratıcılığı, doğaçlamayı ve dansı şekillendirmeyi yapabilir
  • Yaşlanmaya bağlı fiziksel ve ruhsal sorunları bilir
  • Step ve Aerobik egzersizleri uygulayabilir
  • Yönetim düşüncesi ve kalite anlayışını bilir
  • Personel yönetimine ilişkin bilgi sahibidir
  • Spor tesislerinde yapısal düzenleme yapabilir
  • Stresin kaynaklarını ve stres sırasında meydana gelen değişiklikleri bilir
  • Tenis sporu ile ilgili bilgi sahibidir
  • Masajın fizyolojik, mekanik ve refleks etkilerini bilir
  • Farklı ortamlarda animasyon yapabilir
  • Kış turizmine yönelik etkinlikleri uygulayabilir
  • Liderlik benliğini uygulayabilir
  • Suya atlama çeşitlerini yapabilir
  • Çeşitli branşlarda açık ve kapalı spor tesislerini bakımı ve ölçümlerini bilir
  • Yaz gruplarına göre denizde yapılan sporları uygulayabilir
  • Doğada yapılan sporları uygulayabilir
  • Spor sosyolojisinin amaçları ve gelişimini bilir.

Spor Yöneticiliği: Gençlik ve Spor Müdürlüklerinde, Otellerde, Spor Kulüplerinde yönetici, idareci, menajer ve koordinatör vasfında çalışabilirler.

  • Hukuk kaynaklarını ve kanunları bilir
  • Arz talep ve verim yasalarını bilir
  • İşletmelerin hukuki yapılarını uygulayabilir
  • Yeterli derecede matematik işlemleri yapabilir
  • Aile ve toplumsal grupları bilir
  • Spor bilimlerinde gelişmeler, sporda başarının temellerini bilir
  • Yeterli derecede İngilizce konuşabilir
  • Bireysel sporlar hakkında bilgi sahibidir
  • Takım sporları hakkında bilgi sahibidir
  • Bilgisayar kullanabilir
  • İşletmelerin yönetim ve organizasyonunu uygulayabilir
  • Ticaret şirketleri hakkında bilgi sahibidir
  • İşsizliğin sosyal boyutları ve işsizlikle savaşıma yönelik politikaları uygulayabilir.
  • Çalışma ekonomisi ve iş piyasalarını bilir
  • Endüstrileşmeye çağdaş yaklaşabilir
  • Vergi hukukunun kaynaklarını bilir
  • Mali tablolar ve mali karakterdeki olayları mali tablolara yansıtabilir
  • Spordaki performansı spor psikolojisi ile artırabilir
  • Personel yönetimi, örgütlenmesi gibi temel olguları uygulayabilir
  • Spor yönetimi alanındaki meslek gruplarını açıklayabilir
  • Beslenmenin tam ve doğru şekilde yapılmasını uygulayabilir
  • Masa tenisi oynayabilir
  • Badminton oynayabilir
  • Türkiye Ekonomisinin dünyadaki yeri ve önemini bilir
  • Bir spor organizasyonu düzenleyebilir
  • Liderlik özelliklerini uygulayabilir
  • Spor kulüplerini ekonomik olarak inceleyebilir
  • Birey ve çevre ilişkisini kurabilir
  • İşletmelerde ölçme ve değerlendirme yapabilir
  • Spor gazetelerinin, gazeteciliğin genel yapısını bilir
  • Yönetimde kaliteli anlayışını, üstünlüklerini uygulayabilir
  • Serbest zamanları değerlendirmeyi etkileyen öğeleri uygulayabilir
  • İşletmelerde Finansal bölümün örgütlenmesini bilir
  • İşçi sağlığı ve güvenliğinin önemini bilir
  • Verilerin sınıflandırılmasını yapabilir
  • İşgücü planlamasını yapabilir
  • Pazarlamanın gelişimini ve pazarlama araştırmalarını uygulayabilir
  • Sporda pazarlama ihtiyacını ve önemini bilir
  • Bisiklete doğru bir biçimde binebilir
  • Engellilerde Beden Eğitimi ve sporun önemini bilir
  • Sporda iş kanunu ve ceza hukukunu uygulayabilir
  • Kamu ve özel kuruluşlarının halk ilişkilerin gelişimini bilir
  • Politik bir güç olarak sporu kullanabilir
  • Sosyal bilim kavramlarını bilir.
  • Sportif turizm organizasyonları uygulayabilir
  • Spor işletmelerinde yönetimde bulunabilir.

 Milli Sporcu olmam sınavlarda bir avantaj mıdır?

Bazı BESYO ’larda Milli sporculara özel fırsatlar sunulurken, bazılarında ise tüm adaylarla aynı statüde olabilirler. Genelde Milli Sporcularımız Yetenek Sınavlarına girdiklerinde bazı ayrıcalıklara sahip olabilirler. Bunlara kısaca örnekler verecek olursak, bazı okullarda Milli Sporculara ek kontenjan ayrılır ve belirtilen spor dallarında başvuru yapan adaylar direk okula alınır. Bazı okullarda mevcut bir sınav programından tam puan almış sayılır fakat YGS puan hesaplamasında katsayılar diğer adaylarla aynı şekilde uygulanır. Bazılarında da sınav başvuru puan barajları spor çıkışlı adaylarla aynı tutulur. Bunları şekillendirmemiz mümkündür. Önemli olan tek şey, ilgili milli sporcunun mutlaka milliliğini bağlı olduğu federasyon veya GSGM den yeni tarihli onaylanmış

belge ile kanıtlamasıdır.

FOTO GALERİ